Τεχνικές Δραματοθεραπείας: Συνέντευξη στην εκπομπή Vitality

Ακολουθεί συνέντευξη, έπειτα από πρόσκληση στην εκπομπή Vitality με την Ελένη Πετρουλάκη. 

Εδώ στο Vitality προσπαθούμε να προσεγγίσουμε την ευεξία με ό,τι έχει να κάνει, με την ηρεμία της ψυχής. Και το σημερινό μας θέμα είναι μία μορφή Ψυχοθεραπείας ή Δραματοθεραπεία που χρησιμοποιεί τεχνικές του θεάτρου για να μπορέσει να εκφράσει ο άνθρωπος καλύτερα τα συναισθήματά του. Αλλά το τι είναι ακριβώς η Δραματοθεραπεία θα μας το πει η ειδικός, Βασιλική Μόκα. Καλώς ήρθες στο Vitality.

Καλώς σας βρήκα. Ελένη σ’ ευχαριστώ πάρα πολύ για την πρόταση. Κάνετε πολύ όμορφη δουλειά εδώ απ’ όσο έχω δει. Δηλαδή πιάνετε και το σώμα και το νου, όχι ότι δεν είναι ένα, αλλά κατάλαβες. Γενικώς έχετε μια ολιστική προσέγγιση κι αυτό είναι κάτι που είναι πάρα πολύ όμορφο.

Σ’ ευχαριστώ και συγγνώμη που φοράω τα γυαλιά αλλά λίγο για αντηλιά. Έχω λίγο θέμα με τα μάτια.

Κανένα πρόβλημα. Μέχρι που ζήλεψα και είπα καλά θα’ ταν να’ φερνα κι εγώ ένα καπέλο για θεατρικούς λόγους, αλλά δεν πειράζει την επόμενη φορά. Ε, οπότε είναι πολύ ωραία η πάσα, λοιπόν, γιατί ακριβώς η Δραματοθεραπεία ως μορφή ψυχοθεραπείας αξιοποιεί και το σώμα και το νου.

Οπότε το πώς εκφραζόμαστε λοιπόν έχει να κάνει και με τη γλώσσα του σώματος.

Ακριβώς. Κι έτσι κάπως θα λέγαμε, πολύ χοντρικά, ότι από την περίοδο της Ψυχανάλυσης που ξεκινήσαμε να καθόμαστε στα ντιβάνια και να μιλάμε για το τι μας έκανε η μητέρα μας, τι μας έκανε ο πατέρας μας, κάπως έχουμε πλέον αρχίσει και θέλουμε να σηκωνόμαστε. Συνυπολογίζουμε το πώς νιώθει το σώμα μας, το πώς στεκόμαστε απέναντι από έναν άνθρωπο. το πώς, αλληλεπιδρώντας μ’ ένα ρόλο μέσα από ένα παιχνίδι, συνειδητοποιούμε που μάγκωσε το σώμα, που ένιωσε χαρά, που ανοίχτηκε. Δηλαδή είναι πολλά τα εξωλεκτικά στοιχεία που συντελούνε, τελικά, στην ψυχική μας υγεία κι αυτό ακριβώς θέλουμε να σκαλίσουμε και να ψάξουμε.

Ναι. Και θέλω να μου πεις Βασιλική μου πώς ακριβώς γίνεται. Δηλαδή τι είναι ακριβώς η Δραματοθεραπεία και τι σημαίνουν οι τεχνικές αυτές;

Η Δραματοθεραπεία είναι μια μορφή Ψυχοθεραπείας που αντλεί από τις Τέχνες και, λίγο πιο συγκεκριμένα, από το θέατρο. Οι τεχνικές που χρησιμοποιούμε είναι τεχνικές θεάτρου, αντλούμε απ’ το θέατρο. Η συνεδρείες Δραματοθεραπείας γίνονται σε μορφή ομάδας αλλά και ατομικά, αλλά η κορύφωση, ας πούμε, της μεθόδου έρχεται με τη συμμετοχή σε ομάδα και με την ομαδική αλληλεπίδραση γιατί σαφώς τότε έχουμε και περισσότερα ερεθίσματα. Όπως ακριβώς συμβαίνει και στην πραγματική, στην κοινωνική ζωή: όσο πιο πολλές αλληλεπιδράσεις έχεις, τόσο πιο πολλά καταλαβαίνεις για εσένα και τις πτυχές του εαυτού σου. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και σε μια ομάδα. Σε μία πρώτη ομαδική συνεδρία, και πριν περάσουμε στις δράσεις, συμφωνούμε ότι ό,τι λέγεται «εδώ» θα μείνει «εδώ».

Ένα άτυπο συμβόλαιο.

Ναι, ναι ακριβώς. Κάπως λοιπόν ξεκινάμε με το συμβόλαιο, για να αισθανθούμε ότι εδώ πέρα ερχόμαστε να παίξουμε, ότι δεν υπάρχει η κριτική, δεν υπάρχει η αξιολογητική διάθεση στο τέλος, ή η εμμονή σ’ ένα αισθητικό αποτέλεσμα. Δε θα πούμε δηλαδή «καλά, πώς έπαιξες το θυμωμένο», «πώς έκανες έτσι τη χαρούμενη», «μα γιατί έτσι, μα γιατί αλλιώς». Οπότε κάπως συμφωνούμε ότι θα συμμετάσχουμε με τον εαυτό μας στο στάδιο που είναι στο παρόν του. Έτσι μπορεί να έχεις έρθει μια μέρα και να μην έχεις πολλή διάθεση να μπεις βαθιά στο ρόλο ή να να συμμετέχεις στο τόσο-όσο σου που λέμε.

Οπότε, Βασιλική, στην ουσία παίζουμε ένα ρόλο. Σωστά.

Πολλούς.

Ο ρόλος του θεραπευτή;

Ο ρόλος της θεραπεύτριας/του θεραπευτή είναι στο συντονισμό και στο να αφουγκραστεί την ανάγκη της εκάστοτε ομάδας, είτε πρόκειται για ένα one-off σεμινάριο, είτε πρόκειται για μια ομάδα με σταθερές συναντήσεις. Να αφουγκραστεί, λοιπόν, τις ανάγκες της ομάδας, τι θέμα φέρνουν, τι ανάγκη έχουνε σήμερα, πώς έρχονται κλπ και να προτείνει δράσεις απ’ την παρακαταθήκη των δράσεων που έχουμε απ’ τη μεγάλη ομπρέλα της Δραματοθεραπείας. Και, φυσικά, όσο πιο πολύ γνωρίζεις και τα άτομα ή και τη μέθοδο βλέπεις ότι δημιουργείς και νέες δράσεις, νέες δραστηριότητες, εκείνη τη στιγμή, ανάλογα με το θέμα της ομάδας.

Τεχνική; Υπάρχει κάποια τεχνική που θα μπορούσαν να κάνουν στο σπίτι μόνοι τους χωρίς να πάνε σε κάποιον ειδικό; Δηλαδή θα μπορούσα εγώ να έχω τον καθρέφτη απέναντί μου και να παίξω ένα ρόλο;

Καλά, προφανώς και μπορείς να το κάνεις και στον καθρέφτη και στο μπάνιο που το κάνουμε πολλές φορές που τραγουδάμε, μπαίνουμε σε ρόλους, κάνουμε διάφορα έτσι κι αλλιώς. Αλλά το ζουμί βγαίνει όταν αρχίζουμε και επεξεργαζόμαστε όσα κάνουμε και συνήθως όταν εμείς είμαστε πολύ μέσα στη δράση, δε μπορούμε να μας δούμε κοσμικά, από μια πιο κοσμική προοπτική. Για να παρατηρήσεις τι συμβαίνει, γιατί συνέβη ή να πεις ότι «ξέρεις τι, Ελένη παρατήρησα ότι το τελευταίο τρίμηνο παίρνεις ένα ρόλο συγκεκριμένο» χρειάζεται ειδικός. «Για ποιο λόγο πήρες σήμερα αυτό το ρόλο», «τι έχεις να δεις αυτό το ρόλο», «τι έχει να σου δείξει»; Για να γίνουν εύστοχες ερωτήσεις και συνδέσεις, επίσης, χρειάζονται οι γνώσεις Ψυχολογίας. Είναι άλλο το «παίζω στον καθρέφτη μου» κι άλλο κάνω συνεδρία Δραματοθεραπείας.

Βασιλική μου θέλω να σε ρωτήσω σε ποιες ηλικιακές ομάδες απευθύνεται δηλαδή είναι και για μικρά παιδιά ή μόνο για μεγαλύτερες ηλικίες;

Θα μπορούσε να εφαρμοστεί η θεωρία της Δραματοθεραπείας, σε παιδιά, ναι. Ιδανικά δουλεύει απ’ την εφηβική ηλικία και έπειτα γιατί αναπτυξιακά και μόνο έχουνε έρθει στο σημείο όπου μπορούν να αναπτύξουν ένα ρόλο και να επεξεργαστούν τα συναισθήματά τους. Να τα επεξεργαστούνε σε δεύτερο επίπεδο. Σε ένα παιδί 6 με 12 ετών, ίσως η Παιγνιοιθεραπεία θα ταίριαζε καλύτερα. Είναι μια συναφής μέθοδος που αφορά έτσι πιο πολύ παιδιά αλλά όχι μόνο. Δε σημαίνει ότι δε μπορείς να εφαρμόσεις τη Δραματοθεραπεία και σε παιδιά αλλά θα λέγαμε έτσι ότι αφορά καλύτερα παιδιά 15 μέχρι 99 ετών!

Τελικά, Βασιλική μου, η Δραματοθεραπεία πώς λειτουργεί θεραπευτικά στην ψυχή μας;

Πολύ ωραία. Ε, θα απαντήσω μ’ ένα κομμάτι της θεωρίας που είναι πάρα πολύ σημαντικό. Το οφείλουμε στο Δραματοθεραπευτή Robert Landy στην Αμερική, όπου εκεί ζει και δρα ο άνθρωπος. Πολύ σημαντικός στο χώρο. Έχει γράψει, λοιπόν, και μία από τις σημαντικότερες θεωρίες στη Δραματοθεραπεία όπου κάπου λέει ότι όσο πιο πολλούς ρόλους δοκιμάσουμε, τελικά, και σε όσα περισσότερα παπούτσια ρόλων μπούμε, τόσο πιο έτοιμοι είμαστε κοινωνικά.

Χρειάζονται εξειδικευμένες γνώσεις για να γίνει κάποιος θεραπευτής, Δραματοθεραπευτής να το πω έτσι;

Ε, βέβαια. Ε, βέβαια. Κι είναι και μακροχρόνια διαδικασία. Μπαίνεις ένας άνθρωπος και βγαίνεις άλλος άνθρωπος! Είναι τέσσερα χρόνια σπουδές οι οποίες συμπεριλαμβάνουνε στον κορμό εκπαίδευσης Ψυχιατρική, Ψυχολογία, Ιστορία θεάτρου, θεατρικά κείμενα που πρέπει να διαβάσεις πάρα πολλά, να παίξεις εσύ σε παράσταση ώστε να καταλάβεις πώς είναι να μπαίνεις και να βγαίνεις στους ρόλους. Πολλά βιωματικά, πρακτικές ασκήσεις, εργασίες, εποπτείες. Όλη αυτή η διαδικασία εμπλοκής και αποτίμησης σε μεγαλώνει Δραματοθεραπευτικά και σαφώς είναι διαφορετικό να κάνεις τέσσερα σεμινάρια και να πεις κάτι πήρα κι άλλο να πεις ότι εκπαιδεύομαι να γίνω Δραματοθεραπεύτρια. Ναι. Το σύντομο είναι αμιγώς γνωσιακό, να πάρω μια γεύση. Δηλαδή μαθαίνω ότι είναι σαν μέθοδος έτσι περιφερειακά.

Εγώ με όλα αυτά που συζητήσαμε θεωρώ ότι αξίζει τον κόπο κάποιος να δοκιμάσει τη Δραματοθεραπεία. Ε είναι και αυτό μια μορφή ψυχοθεραπείας. Κλείνοντας θέλω να σ’ ευχαριστήσω Βασιλική μου που ήσουν σήμερα μαζί μας εδώ στο Vitality και απευθύνομαι σε όλους εσάς με αφορμή το Ηρώδειο που είναι από πίσω μας για να πω ότι εδώ και πολλούς αιώνες το θέατρο δημιουργήθηκε για να θεραπεύσει την ψυχή μας.